De eerste binnenhaven, de Zuider- en Noorderhavendijk, was alleen geschikt voor kleine vaartuigen. Deze haven had twee ingangen: het Zuiderspui en het Noorderspui. Nu is alleen de Zuiderhavendijk nog in gebruik als haven. In 1395 werd de eerste binnenhaven aangelegd: de Rommel- of Lorredraaiershaven, op dit moment nog steeds in gebruik als buitenhaven. Bijna 150 jaar later, midden zestiende eeuw, was uitbreiding van aanlegplaatsen noodzakelijk. Daarom werd de stadsgracht, die van Spui tot aan de Kuipersdijk liep, uitgediept en verbreed. Hierdoor ontstond de Oude Haven.
Nieuwe havens
Tussen deze haven en de Rommelhaven werd een doorgang gegraven ter hoogte van de Drommedaris. In 1562 kwam de Vissershaven gereed. Deze haven lag in het noorden van de stad, evenwijdig aan de Vissersdijk, en werd van de Zuiderzee afgeschermd door een dijk, die met zeewier was verstevigd. Vijf jaar later was de volgende haven en feit, de nieuwe Oosterhaven. Ook deze haven werd door een wierdijk van de Zuiderzee afgescheiden. Deze wierdijk was bijna een kilometer lang en lag ongeveer 100 meter uit de wal. Het noorden van de wierdijk zat vast aan de dijk van de Vissershaven, het zuiden liep naar de Rommelhaven.
De nieuwe havens waren hard nodig. Enkhuizen was in die tijd een belangrijke vissershaven en ook vertrok toen menig handelsschip naar de Oostzee en Middellandse zee. Eind 16 eeuw werd loodrecht op de Vissershaven de (eerste) Krabbershaven aangelegd. Kort daarop, in 1602, zag een nieuwe haven het levenslicht, de Maashaven. Deze haven lag in het verlengde van de Vissershaven.
De glorietijd van Enkhuizen
De havens ten noorden van de stad zijn inmiddels allemaal verdwenen, evenals de Nieuwe Haven, die op de plek van het huidige Snouck van Loosenpark was gelegen. Verderop naar het westen lagen, naast de Kuipersdijk, de Oude Buishaven en de Nieuwe Buishaven, die langs de Korte Tuinstraat was aangelegd. Op de plek waar nu het spoor ligt, werd de Koopmanshaven aangelegd, ook wel St. Pietershaven genoemd. Deze laatstgenoemde haven werden tussen 1609 en 1621 gegraven, in de glorietijd van Enkhuizen. In de tweede helft van de 17 eeuw zette het verval in, dat tot het eind van de 19 eeuw duurde. Voor de havens was vrijwel geen belangstelling meer en de meeste werden gedempt.
In 1885 kende de stad weer enige actitviteiten op havengebied: de Spoorhaven werd gegraven. Vanuit hier vertrok, per schip, de trein naar Stavoren. Het duurde vervolgens ruim 80 jaar eer er weer een nieuwe haven werd aangelegd. Enkhuizen raakte steeds meer in trek bij de pleziervaart en had behoefte aan ligplaatsen. Op 7 juni 1969 werd de Compagniehaven aangelegd, in de jaren 70 volgde de Buyshaven, en in de eerste jaren van de 21 eeuw de Krabbershaven, de Veerhaven en de Gependam.
Meer informatie en foto's over de historie van de Enkhuizer havens is te vinden op www.kroniekvanenkhuizen.nl.
